ARAŞTIRMALAR

Hayvan davranışları konusundaki araştırmalarımın tümü hayvanların sosyal davranışlarını ve zihinlerini incelemeye yoğunlaştı. Bu araştırmalar sırasında pek çok böcek, kuş ve memeli hayvan ile çalıştım. Aşağıda, yaptığım araştırmalardan birkaç örnek bulabilirsiniz.

Gillette's checkerspot kelebeklerinin eş bulmaları
Florida scrub-jay'lerin yiyecek saklama kararları
Arıların öğrenme ve karar vermesi
Koyunların sosyal ağları ve grup kararları
Astrobiyoloji
Lemurların sosyal ağları ve öğrenme yetenekleri
Kuzgun sosyal ağlarında bilginin yayılması

 

 

Gillette's checkerspot (Euphydryas gillettii) kelebeklerinin eş bulmaları

Ipek Kulahci- Gillettii Ipek Kulahci- RMBL Ipek Kulahci- Gillettii

Ipek- Gillettii- Boggs etal 2006

Lisansımı California'daki Stanford Üniversitesi, Biyoloji Bölümü'nde tamamladım. Tez danışmanım Dr. Carol Boggs idi, ve arazi çalışmalarımızı Rocky Mountain Biological Lab, Gothic, Colorado'da yaptık. Bir grup Euphydryas gillettii (Gillette's checkerspot) kelebekleri, 1975 yılında Wyoming'den Colorado'ya araştırma amaçlı bırakılmış. Ben de Colorado'da bu kelebek popülasyonu ile çalıştım. Bu kelebeklerle ilgili daha fazla bilgiyi 2006 yılında yayınlanan Journal of Animal Ecology makalemizde bulabilirsiniz (soldaki dergi kapağına tıklayarak makaleye ulaşabilirsiniz).

Lisans tezim için erkek kelebeklerin dişi kelebekleri hangi yöntemlerle bulduğunu araştırdım. Erkek kelebekler ya yüksek bir ağaca konup dişilerin yanlarından uçmasını beklerler, ya da aktif olarak uçarak dişileri ararlar. Tez araştırmalarımın sonucunda erkek kelebeklerin seçtiği yöntemin direkt olarak habitat özellikleri, hava koşulları, ve diğer erkek kelebeklerin yakında bulunması ile ilgili olduğunu buldum. Tez araştırmam Stanford Center for Conservation Biology ve HHMI Undergraduate Research Opportunities bursları tarafından karşılandı.

Back to the list

 

 

Florida scrub-jay (Aphelocoma coerulescens)'lerin yiyecek saklama kararları

Ipek Kulahci- Florida scrub jay Ipek Kulahci- Jay caching Ipek Kulahci- Florida scrub jay 2

 

Florida'da 2005 yılında, Archbold Biological Station'da Dr. Reed Bowman'ın yanında Florida scrub-jay'lerin yiyecek saklama kararlarını araştırdım. Kemirgenlerden kuşlara pek çok hayvan türü yiyecek saklar ve birbirlerinin sakladıkları yiyecekleri çalarlar. Bu yüzden çoğu hayvan sakladıkları yiyecekleri korumak için stratejiler geliştirmistir. Mesela diğer grup üyeleri yakındayken yiyecek saklamamak gibi. Yiyecek kararları bizi hayvan zihni ile ilgili pek çok alanda (nasıl öğrendikleri, hafızaları, karar verme yetenekleri gibi) bilgilendirir.

Ipek- Bumblebee- Kulahci etal 2008Diğer yiyecek saklayan türler gibi, Florida scrub-jay'ler de sürekli olarak yiyeceklerini sakladıkları yerden çıkardıktan sonra ya yeni bir yere saklarlar ya da yerler. Araştırmam yakındaki grup üyelerinin yiyecekleri yeme ya da saklama kararlarını etkilemediğini gösterdi; çünkü etrafta kuşlar olduğu zaman uzağa uçarak onlardan uzaklaşiyorlar ve yiyeceklerini uzağa saklıyorlar. Fakat habitat özellikleri kararlarını önemli ölçüde etkiliyor. Mesela nemli yerden çıkardıkları yiyeceklerin çoğunu saklamak yerine yemeyi tercih ediyorlar. Araştırmamızı 2011 yılında Ethology dergisinde yayınladık.

 

Back to the list

 

 

Arıların(Bombus impatiens) öğrenme ve karar vermesi

University of Arizona

 

Lisans üstü araştırmam canlıların kullandığı birden fazla sinyalin, bu sinyallere göre karar veren hayvanlar üzerindeki etkileri konusundaydı. Genelde verilen kararların hızı ve doğruluğu arasında çelişki vardır. Mesela çoğunlukla insanlar doğru karar vermek için yavaşlamak zorundadır. Bu çelişki arılar dahil olmak üzere birçok hayvanda da vardır.

Ipek- Bumblebee- Kulahci etal 2008Lisans üstü tez danışmanım Dr. Daniel R. Papaj ile beraber Arizona Üniversitesi, Ekoloji ve Evrim bölümü'nde çiçeklerin renk, şekil, koku gibi sinyallerinin arıların karar verme yetenekleri üzerindeki etkisini araştırdık. Arılara şekilleri ve kokuları farklı olan yapay çiçekler sunduk; bu çiçeklerden bazıları arılara nektar (şekerli su) sunuyordu. Deneylerimizde hız-doğruluk çeliskisi her koşulda var olmasına rağmen, çiçeklerin hem şekli hem de kokuları birbirinden farklı olunca arılar nektar sunan çiçekleri daha çabuk öğrendi, ve diğer çiçeklerden hem daha hızlı hem de daha doğru bir şekilde ayırt edebildi. Bu araştırmamızı 2008 yılında Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences dergisinde yayınladık.

Back to the list

 

 

Koyunlarin (Ovis aries) sosyal ağları ve grup kararları

Ipek Kulahci- Kenya sheep Ipek Kulahci- with sheep Ipek Kulahci- Kenya sheep Mpala

 

Princeton Ekoloji ve Evrim bölümü doktora ilk sınıf öğrencileri her sene Tropik Ekoloji Arazi Araştırmaları dersi alırlar. 2010 senesinde ben ve sınıf arkadaşlarım tez danışmanlarımdan Daniel Rubenstein'in uzun yıllar zebra davranışları ve korunması hakkında araştırma yaptığı Kenya'ya gittik, ve Mpala Araştırma merkezinde konakladık. Dersimizin öğretmenleri arasında Daniel Rubenstein (Princeton), Iain Couzin (Princeton) ve Tanya Berger-Wolf (University of Illinois at Chicago) vardı.

Bu dersin bir parçası olarak bazılarımız koyunların sosyal davranışlarını ve grup kararlarını araştırdı. Her sabah, çalıştığımız koyunlara GPS vericileri taktık. Bu GPS verilerini gözlemlerimizle birleştirerek koyun gruplarının hareketlerini, sosyal davranışlarını, ve sosyal ağlarını çalıştık.

Back to the list

 

 

Astrobiyoloji

SETI Institute NASA Ipek Kulahci- SETI


Lisans üstü araştırmalarımı bitirdikten sonra diğer akademik ilgi alanıma vakit ayırma şansı buldum. Astrobiyoloji "dünyada ve uzayda yaşamın kökenini, evrimini, yaygınlığını ve geleceğini" (astrobiology.nasa.gov) araştıran süper bir bilim alanı. Biz biyologlar tek hücreli canlılardan omurgalılara kadar birçok farklı yaşam türünü çalışırız. Fakat aslında bildiğimiz bütün yaşam türlerinin hepsi birbiri ile bağlantılıdır ve kökleri tek bir canlı türüne dayanır. Bu sebeple dünyadakinden farklı yaşam türleri bulmak inanılmaz bir keşif olur. Astrobiyoloji doğal bilimler ile ilgilenen herkesin ilgisini çekebilecek özelliklere sahiptir; astronomi, kosmoloji, doğa tarihi, gezegen bilimleri, jeoloji, fizik, kimya ve biyoloji dallarının hepsi astrobiyoloji bilimine katkıda bulunur.

Ipek Kulahci- Freund et al 2009
2007-2009 yılları arasında Mountain View, California'daki SETI Institute (Search for Extraterrestrial Intelligence) ve NASA Ames Research Center'da çalışma şansı buldum. Buradaki projelerimden bir tanesi 2009 yılında makale olarak yayınlandı.

 

Aşağıdaki websitelerinde her zaman astrobiyoloji ile ilgili güzel haberler çıkar:
Astrobiology
NASA Astrobiology
NASA Astrobiology Institute
The Astrobiology Web
Astrobiology Magazine

Back to the list

 

Lemurların (Lemur catta) sosyal ağları ve öğrenme yetenekleri

Ipek Kulahci-Lemur vocalization Ipek Kulahci- Lemur scent marking Ipek Kulahci- Lemur grooming

 

 

Ipek- Lemur- Kulahci etal 2014


Halka kuyruklu lemurlar grup üyelerini kokuları ve sesleri ile tanıyor. "Individual recognition through olfactory - auditory matching in lemurs" başlıklı makaleye Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences dergi kapağına tıklayarak ulaşabilirsiniz. Bu projede Duke Üniversitesi'nden Dr. Christine Drea ile beraber çalıştım. Makalemiz ile ilgili yayınlanan yazılar: Duke Üniversitesi, Natural History dergisi (Haziran 2014 sayısı), National Science Foundation sayfası, ve Science et Vie Découvertes (Mayis 2017 sayısı).

 

 


Ipek- Lemur- Kulahci etal 2014

Doktora araştırmalarımdan diğer bir makalede halka kuyruklu lemurların birbirleri ile sesli iletişim halinde olarak sosyal bağlarını güçlendirdiklerini gösterdik. Makalemiz Animal Behaviour dergisinde çıkan tüm makaleler arasında en yüksek 9. Altmetric skoruna ulaştı! "Lemurs groom-at-a-distance through vocal networks" başlıklı makale ile ilgili yayınlanan yazılardan bazıları: Science dergisi "Editor's Choice", Princeton Üniversitesi, ScienceNews, Nature World News, Pacific Standard, Daily Mail, ve Today's Science.

 

 

PrincetonDuke DLC St. Catherines

 

Back to the list

 

 

Kuzgun (Corvus corax) sosyal ağlarında bilginin yayılması

Ipek Kulahci- Preening ravens Ipek Kulahci- Raven Ipek Kulahci- SETI

 

Doktoramın bir parçası olarak kuzgunların sosyal ağlarının öğrenme yetenekleri üzerindeki etkisini araştırdım. Kuzgunların grup üyeleri ile olan sosyal ağları, birbirlerini gözleyerek öğrenmelerinde önemli rol oynuyor. Bu projede Vienna Üniversitesi'nden Dr. Christine Schwab ve Professor Thomas Bugnyar ile, ve de Leeds Üniversitesi'nden Dr. Will Hoppitt ile beraber çalıştım.

Ipek- Lemur- Kulahci etal 2014


Royal Society Open Science
dergisinde yayınlanan "Social networks predict selective observation and information spread in ravens" başlıklı makalemiz ile ilgili yazılardan bazıları: University of Vienna (German, English), derStandard, Neue Zürcher Zeitung, Wiener Zeitung, LeScienze, ve Washington Post.

 


Back to the list

 

İpek G. Külahçı, Ph.D.